Дене терісін өлі жасушалардан тазартқанда, AHA лосьоны біртіндеп тұрақты нәтиже береді, ал скраб теріні тез тегістейді. Ұзаққа созылған кедір-бұдырлыққа көбіне денеге арналған AHA лосьоны тиімдірек. Glycolic acid (гликоль қышқылы) немесе lactic acid (сүт қышқылы) теріде қалдырылып, қайталап қолданылғанда әсер етеді. Скраб терінің бетін тезірек тегістейді, бірақ әсері қысқа уақытқа ғана созылады. Скрабты тек зақымданбаған, сезімтал емес теріге ара-тұра қолдану үшін таңдаңыз. Алғашында екеуін бір күтімде қатар қолданбаңыз. Тітіркену терінің кедір-бұдырлығын, қызаруын және қара дақтарын күшейтуі мүмкін.
AHA лосьоны мен скрабтың айырмашылығы
Екі әдіс те терінің сыртқы қабаты — мүйізді қабаттағы жасушаларды кетіреді. Бірақ олардың әсер ету жолдары әртүрлі.
Скраб түйіршіктер мен ысқылау арқылы тері бетіндегі жасушалардың ажырауына көмектеседі. Оның әсері түйіршіктерге, басу күшіне, жанасу ұзақтығына және қолдану жиілігіне байланысты. Шайып болған бойда терінің тегістелгенін сезуіңіз мүмкін. Бірақ бұл ұзаққа созылған кедір-бұдырлықтың себебі өзгерді дегенді білдірмейді.
AHA лосьоны теріде glycolic acid, lactic acid немесе басқа альфа-гидрокси қышқылын қалдырады. Бұл қышқылдар тері бетіндегі жасушалар арасындағы байланысты әлсіретіп, олардың біркелкі түсуіне көмектеседі. Лосьонның негізі құрғақ теріні де жұмсартуы мүмкін. Нәтижеге қаттырақ ысқылау арқылы емес, қайталап қолдану арқылы қол жеткізіледі.
Кейбір құралдарда қышқыл мен теріні ысқылайтын түйіршіктер бірге болады. Бұл салыстыруда «скраб» дегеніміз — шайып тасталатын құрал, ал «лосьон» — теріде қалдырылатын құрал. Екеуін біріктірген құрал да үйкеліс туғызады әрі терімен аз уақыт жанасады. Сондықтан оның пайыздық көрсеткішін лосьондікімен теңестіруге болмайды.
Екі әдістің біреуі дене терісіндегі барлық мәселеде басым екенін көрсететін сенімді тікелей салыстырмалы зерттеу жоқ. Теріде қалдырылатын lactic acid пен glycolic acid-тің ұзаққа созылған кедір-бұдырлық пен түк түбі маңындағы кейбір ұсақ бөртпелерге әсері жақсырақ дәлелденген. Скрабтар жөніндегі зерттеулер ұзақ мерзімді жақсарудан гөрі тітіркену туралы көбірек мәлімет береді.
AHA лосьоны мен скраб: іс жүзінде қайсысын таңдаған жөн?
| Не байқайсыз? | Алдымен таңдаған дұрыс | Неліктен? | Негізгі шектеуі |
|---|---|---|---|
| Балтыр терісі құрғап, қабыршақтанады немесе шынтақ кедір-бұдыр болады | AHA лосьоны | Теріде қалдырылатын құрал жасушалардың бақыланатын түсуін ылғалдандыратын құрамбөліктердің әсерімен үйлестіре алады | Жарылған не тітіркенген теріні ашытуы мүмкін |
| Иықта немесе санда біркелкі ұсақ бұдырлар бар | Lactic acid қосылған лосьон | Рандомизацияланған зерттеу фолликулярлық кератоз диагнозы қойылғанда lactic acid қолдануды қолдайды | Әрбір бұдыр фолликулярлық кератоз бола бермейді |
| Белгілі бір күнге теріңіздің сипағанда тегіс болғанын қалайсыз | Жұмсақ скраб | Жасушаларды механикалық жолмен кетіру тері бетін бірден өзгертеді | Әсері уақытша |
| Тері оңай ашиды, қышиды, жарылады немесе жағдайы жиі өршиді | Екеуі де жарамайды | Өлі жасушаларды көбірек кетіру тітіркенуді күшейтуі мүмкін | Алдымен терінің қорғаныш қабатындағы мәселені шешіңіз |
| Қызарған, ұстағанда ауыратын немесе іріңді бөртпелер бар | Екеуі де жарамайды | Скраб пен қышқылдар олардың себебін анықтамайды да, емдемейді де | Безеу, фолликулит және тітіркену әртүрлі күтімді қажет етеді |
Бұл кестені редакция таңдау жасауға көмектесу үшін әзірледі. Ол диагноз қоятын тест емес. Бұдырлар қабынса, денедегі безеуге арналған жуыну құралдары туралы нұсқаулықта ғылыми деректерге сүйенген басқа тәсіл түсіндіріледі. Белсенді бөртпелерді скрабпен ысқыламаңыз.
AHA зерттеулерінде нақты не анықталды?
Тақырыпқа ең жақын зерттеулер бүкіл санатты емес, нақты құрамдарды сынаған. Бұл айырмашылық маңызды.
Draelos, Hall және Munsick балтыр терісі құрғақ әрі кедір-бұдыр, жасы 50-ден асқан 56 әйелді зерттеген. Олардың 2020 жылы Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology журналында жарияланған зерттеуінде бір аяққа 15% lactic acid және ceramides (керамидтер) қосылған лосьон жағылған. Екінші аяққа ешқандай құрал қолданылмаған. Ылғалдану мен көзге көрінетін қабыршақтану екінші күнге қарай жақсарған, ал 14-күнге қарай өзгерістер айқынырақ болған.
Бұл зерттеу барлық AHA құралдарын емес, бірнеше құрамбөлік біріктірілген бір лосьонның әсерін растайды. Оның үстіне лосьон скрабпен емес, ешқандай құрал қолданбаумен салыстырылған. Қатысушылардың бәрі жасы 50-ден асқан әйелдер болған. Сондықтан дәл сол нәтиже жасырақ адамдардың немесе құрғақтығы азырақ терінің жағдайына сәйкес келмеуі мүмкін. Мақалада зерттеуді компания қаржыландырғаны, ал екі автордың Sandoz компаниясында жұмыс істегені көрсетілген.
Фолликулярлық кератозға қатысты Kootiratrakarn және әріптестері 2015 жылы 50 пациент қатысқан рандомизацияланған зерттеу жүргізген. Олар 12 апта бойы 10% lactic acid қосылған кремді 5% salicylic acid қосылған креммен салыстырған. Зақымдану ошақтарының орташа саны тиісінше 66% және 52% азайған. Жеңіл жергілікті тітіркену болған, ал белсенді қоспасыз крем негізін ғана қолданған топ болмаған.
Бұл нәтиже бұрыннан таныс, өзгеріссіз тұрған «қаз терісі» тәрізді бұдырларға lactic acid қолдануды орынды таңдау етеді. Бірақ ол денеде жаңадан пайда болған кез келген бұдырдың фолликулярлық кератоз екенін дәлелдемейді. Кетпейтін, қышитын, ауыратын немесе қабынған бұдырларды медицина маманы тексеруі керек.
Пайыздық көрсеткіштің өзі AHA құралының теріге қаншалықты күшті сезілетінін білдірмейді. Thueson және әріптестері 1998 жылы Dermatologic Surgery журналында жарияланған зерттеуде 26 әйелдің терісіне lactic acid әсерін сынаған. Концентрация да, pH та эпидермистің жаңаруын өзгерткен. Құралдың толық құрамы мен қышқылдығы маңызды. Сондықтан қаптаманың алдыңғы бетіндегі екі пайыздық көрсеткішті салыстыру жаңылыстыруы мүмкін.
Скраб туралы деректер нені көрсетеді, нені көрсете алмайды?
Скрабтың нәтижесі қолдану тәсіліне қарай өзгереді. Сондықтан оны зерттеу қиынырақ, ал шамадан тыс қолдану оңайырақ.
Wigger-Alberti және әріптестері 1999 жылы 16 адамның білегінде түйіршікті тазартқыштарды сынаған. Зертхана қызметкерлері әр аймақты төрт күн бойы күніне төрт рет, содан кейін бесінші күні екі рет жуған. Қайталап жуу теріден су жоғалуын және қызаруды арттырып, ылғалдануды азайтқан. Тітіркену түйіршіктердің түріне, бетіне және концентрациясына қарай әртүрлі болған.
Бұл аптасына бір рет жасалатын қалыпты дене күтімі емес, тазартқышты қарқынды қолдану сынағы болған. Ол әрбір скраб теріні зақымдайтынын дәлелдемейді. Бірақ «табиғи» түйіршіктердің өздігінен жұмсағырақ бола бермейтінін және басу күші мен қолдану жиілігінің неліктен маңызды екенін көрсетеді.
Америкалық дерматология академиясы шамамен 30 секунд бойы жеңіл айналмалы қимылдар жасап, содан кейін жылымық сумен шаюға кеңес береді. Сондай-ақ академия механикалық тазарту құрғақ, сезімтал немесе безеуге бейім теріні тым қатты тітіркендіруі мүмкін екенін айтады. Тітіркенуден кейін теріңізде дақ қалуға бейім болса, қатты ысқылау болдырмауға болатын қауіп туғызады. Қабынудан кейінгі қара дақтар туралы нұсқаулықта олардың алдын алудың неліктен маңызды екені түсіндіріледі.
Бір әдісті таңдап, өлі жасушаларды шамадан тыс кетірмеу жолы
- Бір әдісті таңдаңыз. AHA лосьоны мен скрабты қатар қолдануды бастамаңыз. Тітіркену пайда болса, оған қайсысы себеп болғанын білмейсіз.
- Құралдың қаптамасындағы нұсқаулықты орындаңыз. AHA әсерінің күші қышқылға, концентрацияға, pH-қа және құрамға байланысты өзгереді. Жиірек қолдану міндетті түрде жақсырақ нәтиже бермейді.
- Алдымен шағын аймақта сынаңыз. Бұл аллергия сынағы емес, теріңіздің құралды көтере алатынын іс жүзінде тексеру тәсілі. Екі қолыңызға немесе аяғыңызға толық жағуға асықпаңыз.
- Үйкелісті азайтыңыз. Скраб таңдасаңыз, шамамен 30 секунд бойы жеңіл басып қолданыңыз. Жылымық сумен шайып, содан кейін ылғалдандыратын құрал жағыңыз.
- Тітіркенген теріні өлі жасушалардан тазартпаңыз. Зақымданған, күнге күйген немесе жаңа тітіркенген теріге қолданбаңыз. Жақында қырынған немесе балауызбен түгі алынған аймақтардың тынышталуына уақыт беріңіз.
- Тері жайсыздық білдірсе, тоқтатыңыз. Басылмайтын ашу, ісіну, жарылу, бөртпе немесе күшейген қышу теріңіздің бұл күтімді көтермейтінін білдіреді.
Кәдімгі ылғалдандырғыштың өзі ашытса, келесі қадам ретінде өлі жасушаларды кетіретін құрал қолдану дұрыс емес. Күтімді қарапайым ету үшін зақымданған тері тосқауылы туралы нұсқаулықты пайдаланыңыз. Терісінің кей жері экземаға бейім адамдар қышқылды қарастырмас бұрын экземаға бейім теріге арналған ылғалдандырғыш туралы нұсқаулықты да пайдалана алады.
Күн сәулесінің әсерін ұмытпаңыз
АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы косметикалық AHA қолдану кезінде және тоқтатқаннан кейін бір апта бойы күнге сезімталдықты арттыруы мүмкін екенін айтады. Басқарма ұсынған ескертуде күннен қорғайтын құрал мен киім қолданып, күн астында жүруді шектеу қажет делінген.
Бұл ашық жүретін иық, қол, кеуде және аяқ терісі үшін маңызды. Қыста киім астындағы теріге жағылатын дене лосьоны демалыста басқа күтім тәртібін қажет етуі мүмкін. Дене терісі күнге күймейді деп ойламай, құралдағы ескертуді орындап, оны жаққан теріні қорғаңыз.
Oscar Nascimento
Редакция авторы, GlowUp Face
Oscar дәлелге негізделген тері күтімі, денсаулық, луксмаксинг және келбетке қатысты әлеуметтік-экономикалық зерттеулер туралы жазады.
Толық профиль және барлық мақалалар →
